ผักตบชวา (Water Hyacinth) วัชพืชสร้างรายได้

ผักตบชวา (Water Hyacinth) วัชพืชสร้างรายได้

ผักตบชวา (Water Hyacinth) เป็นพืชล้มลุกอายุหลายฤดู สามารถอยู่ได้ทุกสภาพน้ำ มีถิ่นกำเนิดในแถบลุ่มน้ำอะเมซอน ประเทศบราซิล ทวีปอเมริกาใต้ ดอกสีม่วงอ่อนคล้ายช่อดอกกล้วยไม้ และแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็วจนกลายเป็นวัชพืชที่ร้ายแรงในแหล่งน้ำทั่วไป มีชื่อเรียกในแต่ละท้องถิ่นแตกต่างกันไป เช่น ผักปอด, ผักสวะ, ผักโรค, ผักยะวา, ผักอีโยก, ผักป่อง

ผักตบชวาถูกนำเข้ามาในประเทศไทยเมื่อปีพ.ศ.2444 สมัยรัชการที่ 5 โดยนำเข้ามาจากประเทศอินโดนีเซียในฐานะเป็นไม้ประดับสวยงาม โดยเจ้านายฝ่ายในที่ตามเสด็จประพาสประเทศอินโดนีเซียได้เห็นพืชชนิดนี้มีดอกสวยงาม จึงนำกลับมาปลูกในประเทศไทย และใส่อ่างดินเลี้ยงไว้หน้าสนามวังสระปทุม จนกระทั่งเกิดน้ำท่วมวังสระปทุมขึ้น  จึงทำให้ผักตบชวาหลุดลอยกระจายตามแม่น้ำลำคลองทั่วไป และแพร่พันธุ์อย่างกว้างขวางในปัจจุบัน

ผักตบชวา…หลายคนเห็นว่าเป็นแค่วัชพืช แต่สำหรับชาวไทย…ผักตบชวาสามารถนำมาทำประโยชน์ได้มากมายหลายอย่าง เช่น การนำดอกอ่อนและก้านใบอ่อนมาบริโภคเป็นผักลวกจิ้มน้ำพริก หรือเป็นอาหารสัตว์ใช้เลี้ยงหมู

ในทางการเกษตรก็นำมาทำปุ๋ยหมัก หรือทางด้านสมุนไพรใช้แก้พิษภายในร่างกายและขับลม หรือใช้ทาและพอกแก้แผลอักเสบ

ยิ่งกว่านั้น ผักตบชวายังเป็นวัชพืชที่สร้างรายได้ให้แก่ครอบครัวของกลุ่มแม่บ้านชาวไทยท้องถิ่น เป็นการเสริมสร้างเศรษฐกิจชุมชนให้แข้มแข็งได้อีกทางหนึ่ง  โดยการนำผักตบขวาที่มีอยู่ตามแหล่งน้ำธรรมชาติในท้องถิ่นมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์เครื่องจักสานต่างๆได้อย่างน่าอัศจรรย์ เช่น กระเป๋า ตะกร้า ของใช้  ของตกแต่ง และอื่นๆอีกมากมาย

จากอดีตถึงปัจจุบัน หัตถกรรมผักตบชวาของชาวไทยมิได้หยุดนิ่ง แต่ยังคงได้รับการพัฒนารูปแบบและรูปทรงให้มีความทันสมัยสามารถใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างน่าทึ่ง

ที่มา: วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

re-f 25
Water Hyacinth (“Pak Tob Java”) is a perennial aquatic plant. It can be found in all condition of water. Its native origin is in South America. Its flower is lavender to pink in colour shaped like a bouquet of orchid. Water Hyacinth can grow and reproduce very fast and can easily lead to serious weed problem in general water resource. Its local names are varied e.g.  Pak Pod, Pak Sawa, Pak Roke, Pak Yava, Pak Yi Yong or Pak Pong.

Water Hyacinth was introduced to Thailand in 1901 during the reign of King Rama V from Indonesia as ornamental plant. In particular, the King’s escorts brought it from the royal trip to Indonesia as they thought it had beautiful flower. It was planted in the basin in front court of Srapatum Palace. When there was a flood at the Palace, the plant was accidentally flown away to other water resources and propagated abundantly as we can see today.

Water Hyacinth…for many persons it may be just a weed but for Thai people…it can be more than that from its variety of benefits. For instance, young flower and young stalk can be eaten with chili paste or used for swine feeds. In agricultural practices, it may be used for making fermented fertilizer. In terms of herbal medicines, it can provide antagonistic effect against toxins or be used as a carminative or applied on skin for inflamed wound.

Furthermore, Water Hyacinth is a source of extra-income for the family of community housewife group which can help strengthening community economic. Water Hyacinth in natural water resources will be meticulously processed and created to be a fine basketwork such as bag, basket, utensil, decorative items etc.

From the past until today, Thai handicraft made from Water Hyacinth has been developed incessantly to get better pattern and shape that can meet the need of modern life.

About the Author